8 Ocak 2016 Cuma

Değirmen

Değirmen1. Öğüten araç ya da aygıt.
2. İçinde buğday, arpa vb. tahılların öğütüldüğü yer.

Su değirmeni
derenin, nehirin üst yanından su arkları yardımıyla getirilen hacimli suyun basit bir türbin düzeneğine yönlendirilmesiyle oluşturulan değirmen tipi. bu değirmenlerde öğütülen buğday, mısır öğütüldüğü sırada genzinizi acı bir taş-mısır tadı yakar. değirmen köylüye aitse sadece sıra beklenir, para ödenmez; şahsa aitse ya bir miktar para ya da bir miktar öğütülen verilir.



*****************************
İlginizi çekebilir
"İnsan beyni değirmen taşı gibidir"
Sabahattin Gencal'ın deneme yazısı

https://www.facebook.com/eyup.karkac/videos/646016862108738/




Değirmen ile İlgili Kavramlar ve Yapı Olarak Su Değirmenleri 

Değirmen

“1. İçinde öğütme işi yapılan yer: “Su değirmeni. Yel de ğirmeni.” 
2. Kahve, buğday, nohut vb. taneleri öğüten araç veya alet.” anlamına gelmektedir. (Türkçe Sözlük: TDK 2005, 484) 

Değirmenci: 1. Değirmen işleten kimse. (Türkçe Sözlük: TDK 2005,484) 
2. Değirmen sahibi. Anadolu’da “değirmenci” anlamında “hakçı” sözü de kullanılmaktadır. (DEMİR: 2003, 153-154) 649 

Değirmencilik: Değirmen işletme işi. (Türkçe Sözlük: TDK 2005, 484- 485) 

Değirmenlik
“1. Değirmende öğütülmek için ayrılmış (tahıl). 

2. Bir değirmen taşını işletecek güçte (akarsu). (Türkçe Sözlük: TDK 2005, 485) 

Su Değirmeni: 
Su gücü ile çalışan değirmen. (Türkçe Sözlük: TDK 2005, 1817)

http://www.ayk.gov.tr/wp-content/uploads/







Değirmen Taşı Dişeyicileri
Değirmen taşı dişeyicileri


Çakıldak Kolu
Çakıldağın yer aldığı kol 65 cm uzunluğunda 5 cm enindedir. Tekne direği ile şeytan teknesi arasında enlemesine yer alır. İki ucuna sekizlik çivi çakılır. Bu ağaca 3 tane araları 2 cm olan 3x3 cm çapında delik açılır. Buna “çakıldak deliği” delini


 Tekne
Öğütülecek zahirenin konulduğu ambar 

Teknolojiye Rağmen Su Gücüyle Mısır Öğütüyor

Doğu Karadeniz su değirmenleri






Değirmen Taşı: 
“1. Değirmende dönerek taneleri ezen yuvarlak taş.

Üst Taş: 
Çarkın harekete geçmesiyle ortadaki deliğe gelen tahılı un hâline gelmesini sağlayan taş. Bu taş hareket hâlindedir. Taşın deliğine düşen önce küçük parçalara ayrılır, sonra kenara doğru yayılan bu parçalar incelerek un hâline dönüşür. Üst taşın altında üst ve alt taşlar arasında bağlantıyı oluşturan “baltacık” için yuva açılır. 
Yuva: 
Üst taşın altında baltacık demirinin takılması için açılan oyuk. Buna Anadolu’nun bazı yerlerinde “baltacık yatağı” da denilmektedir. 

Alt Taş: 
Değirmende tahılın un durumuna gelmesinde zemin görevi yapan sabit taş. 



Ayak: 
Öğütülen tahılın inceliğini ayarlayan sistemdir. 

Ayak Çivisi: 
Taban ağacını kaldırmak, değirmen taşını ayarlamak için konulan çividir.


Değirmenlerde Un Konulan Yer Unla: 

Öğütülmüş unun aktığı veya biriktiği tahtadan yapılan yer.  







DEDE MİRASI DEĞİRMEN

Çark
Değirmenin dönmesini sağlayan tahtadan oluşan teker biçimindeki sistemdir. 10x 10 cm veya 8x10 cm ebatlarında 50 cm uzunluğunda tahtadan “kepçe” adı verilen unsurdan oluşur. “İğ” ile üst taşa bağlı olan çark, üst ta şın aynı yönde dönmesini sağlar. 







Ark: 
Suyu değirmene götüren sistem. “Ark” ismi yanında Anadolu’nun bazı yerlerinde ark yerine bağlak, bent, hark, su kanalı adlarının kullanıldığı görülmektedir. 


Oluk/Ana Oluk: 
Suyu değirmene taşıyan sisteme denir. Ana oluk saç veya son dönemlerde olduğu gibi betondan yapılır. Arazinin az veya çok meyilli olmasına göre oluğun uzunluğu değişiklik göstermektedir. Oluklar, düz bir sistemden oluşan “seğirdim oluğu” ile “oluk/ana oluk” olmak üzere iki ayrı kısımdan oluşur



















Hiç yorum yok:

Yorum Gönder